วิธีคิดดอกเบี้ยต่อปี แบบเงินต้นคงที่ พร้อมสูตรและตัวอย่าง

วิธีคิดดอกเบี้ยต่อปีแบบเงินต้นคงที่ (ดอกเบี้ยธรรมดา) ใช้สูตรเดียวคือ ดอกเบี้ย = เงินต้น x อัตราดอกเบี้ยต่อปี x ระยะเวลาเป็นปี เช่น เงินต้น 10,000 บาท อัตรา 5% ต่อปี เป็นเวลา 1 ปี จะได้ดอกเบี้ย 10,000 x 0.05 x 1 = 500 บาท และเมื่อครบกำหนดจะได้รับเงินรวม 10,500 บาท

ดอกเบี้ยธรรมดา (Simple Interest) คือการคิดดอกเบี้ยจากเงินต้นก้อนเดิมตลอดอายุสัญญา ไม่ว่าจะผ่านไปกี่ปี ฐานที่ใช้คำนวณก็ยังเป็นเงินต้นเท่าเดิมเสมอ ดอกเบี้ยที่เกิดขึ้นในปีก่อนหน้าจะไม่ถูกนำกลับไปรวมเป็นเงินต้นของปีถัดไป จุดนี้เองคือความต่างสำคัญจากดอกเบี้ยทบต้น และเป็นเหตุผลที่ทำให้การคำนวณแบบนี้ทำมือได้ง่ายมาก หากอยากได้ตัวเลขทันทีโดยไม่ต้องกดเครื่องคิดเลขทีละขั้น สามารถใช้ เครื่องมือคำนวณบนหน้าแรก ช่วยได้เลย

สูตรคำนวณดอกเบี้ยธรรมดาและความหมายของแต่ละตัวแปร

สูตรมาตรฐานเขียนได้ว่า I = P x R x T โดยแต่ละตัวแปรมีความหมายดังนี้

• I (Interest) คือ ดอกเบี้ยที่ได้รับหรือต้องจ่าย มีหน่วยเป็นบาท
• P (Principal) คือ เงินต้น ก้อนเงินตั้งต้นที่ฝากหรือกู้ยืม
• R (Rate) คือ อัตราดอกเบี้ยต่อปี ต้องแปลงจากเปอร์เซ็นต์เป็นทศนิยมก่อนเสมอ เช่น 5% ให้ใช้ 0.05
• T (Time) คือ ระยะเวลาในหน่วยปี ถ้าโจทย์ให้มาเป็นเดือนหรือวันต้องแปลงให้เป็นปีก่อน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือลืมแปลงเปอร์เซ็นต์เป็นทศนิยม ทำให้ตัวเลขบานปลายไป 100 เท่า หากยังไม่มั่นใจเรื่องการแปลงหน่วยนี้ อ่านเพิ่มเติมได้ที่บทความ วิธีคิดเปอร์เซ็นต์ ซึ่งอธิบายการแปลงเปอร์เซ็นต์เป็นทศนิยมไว้อย่างละเอียด

ตัวอย่างการคำนวณทีละขั้นตอน

สมมติฝากเงินต้น 10,000 บาท ที่อัตราดอกเบี้ย 5% ต่อปี แบบเงินต้นคงที่ ขั้นตอนคำนวณมีดังนี้

• ขั้นที่ 1 แปลงอัตราดอกเบี้ย 5% เป็นทศนิยม ได้ 5 หารด้วย 100 เท่ากับ 0.05
• ขั้นที่ 2 คูณเงินต้นกับอัตรา 10,000 x 0.05 = 500 บาท ซึ่งคือดอกเบี้ยของหนึ่งปี
• ขั้นที่ 3 คูณด้วยจำนวนปี ถ้าเป็น 1 ปี ก็ได้ 500 บาท ถ้าเป็น 3 ปี ได้ 500 x 3 = 1,500 บาท
• ขั้นที่ 4 บวกกลับเข้ากับเงินต้นเพื่อหายอดรวม 10,000 + 1,500 = 11,500 บาท เมื่อครบ 3 ปี

อีกตัวอย่างหนึ่ง เงินต้น 50,000 บาท อัตรา 4.5% ต่อปี ระยะเวลา 2 ปี จะได้ดอกเบี้ย 50,000 x 0.045 x 2 = 4,500 บาท และยอดรวมเมื่อครบกำหนดคือ 54,500 บาท จะเห็นว่าไม่ว่าตัวเลขจะใหญ่แค่ไหน ขั้นตอนก็เหมือนเดิมทุกครั้ง เพราะฐานคำนวณไม่เคยเปลี่ยน

วิธีคิดดอกเบี้ยต่อปีเมื่อระยะเวลาไม่ครบปี

ในชีวิตจริงสัญญาส่วนใหญ่ไม่ได้ลงตัวเป็นปีพอดี วิธีคิดดอกเบี้ยต่อปีในกรณีนี้คือแปลงระยะเวลาให้เป็นเศษของปีเสียก่อน แล้วค่อยแทนค่าลงในสูตรเดิม

• คิดเป็นเดือน ให้เอาจำนวนเดือนหารด้วย 12 เช่น 6 เดือน เท่ากับ 0.5 ปี ดอกเบี้ยจึงเป็น 10,000 x 0.05 x 0.5 = 250 บาท
• เดือนเดียว คือ 10,000 x 0.05 หารด้วย 12 ได้ประมาณ 41.67 บาท
• คิดเป็นวันแบบปีละ 365 วัน ให้เอาจำนวนวันหารด้วย 365 เช่น 90 วัน คิดเป็น 10,000 x 0.05 x (90 หารด้วย 365) ได้ประมาณ 123.29 บาท เมื่อปัดทศนิยมสองตำแหน่ง

ข้อควรระวังคือสถาบันการเงินแต่ละแห่งอาจใช้ฐานจำนวนวันต่อปีต่างกัน บางสัญญาใช้ 365 วัน บางสัญญาใช้ 360 วัน ผลลัพธ์จึงต่างกันเล็กน้อย ควรอ่านเงื่อนไขในสัญญาให้ชัดเจนก่อนคำนวณเสมอ

ดอกเบี้ยธรรมดาต่างจากดอกเบี้ยทบต้นอย่างไร

ดอกเบี้ยทบต้น (Compound Interest) จะนำดอกเบี้ยของงวดก่อนหน้าไปรวมเป็นเงินต้นของงวดถัดไป ฐานคำนวณจึงโตขึ้นเรื่อย ๆ ในขณะที่ดอกเบี้ยธรรมดาใช้ฐานเดิมตลอด ลองเทียบด้วยเงินต้น 10,000 บาท อัตรา 5% ต่อปี

• ปีที่ 1 ทั้งสองแบบได้ดอกเบี้ยเท่ากันคือ 500 บาท
• ครบ 3 ปี แบบธรรมดาได้ 1,500 บาท แบบทบต้นได้ 1,576.25 บาท ต่างกัน 76.25 บาท
• ครบ 5 ปี แบบธรรมดาได้ 2,500 บาท แบบทบต้นได้ 2,762.82 บาท ต่างกัน 262.82 บาท

ยิ่งระยะเวลายาว ช่องว่างยิ่งถ่างออก ถ้าเป็นเงินฝากหรือการลงทุน การทบต้นย่อมได้เปรียบผู้ออม แต่ถ้าเป็นหนี้ การทบต้นหมายถึงภาระที่หนักขึ้น อยากเห็นสูตรและตารางเปรียบเทียบแบบเต็ม อ่านต่อได้ที่ ดอกเบี้ยทบต้นคืออะไร

ใช้กับอะไรได้บ้างในชีวิตประจำวัน

การคิดดอกเบี้ยแบบเงินต้นคงที่พบได้บ่อยในสัญญาที่ระบุยอดดอกเบี้ยแน่นอนตั้งแต่ต้น เช่น สินเชื่อเช่าซื้อที่ประกาศอัตราดอกเบี้ยแบบคงที่ต่อปี การกู้ยืมระหว่างบุคคลที่ตกลงดอกเบี้ยกันเป็นก้อน หรือการทำโจทย์คณิตศาสตร์ในห้องเรียน ข้อดีคือผู้กู้รู้ยอดที่ต้องจ่ายทั้งหมดล่วงหน้า จึงวางแผนงบประมาณรายเดือนได้ชัดเจน

สิ่งที่ควรจำให้ขึ้นใจมีสามข้อ หนึ่งคือแปลงเปอร์เซ็นต์เป็นทศนิยมก่อนคูณทุกครั้ง สองคือทำระยะเวลาให้เป็นหน่วยปีให้ตรงกับอัตราดอกเบี้ยต่อปี และสามคือแยกให้ออกระหว่างตัวเลขดอกเบี้ยกับยอดรวมที่ต้องจ่าย เพราะสองค่านี้ต่างกันด้วยจำนวนเงินต้นเสมอ เมื่อจับหลักสามข้อนี้ได้แล้ว การคำนวณดอกเบี้ยต่อปีจะใช้เวลาไม่ถึงสิบวินาที และตรวจทานซ้ำได้ด้วยตัวเองทุกครั้ง